سابقه فعالیت های هسته ای در ایران چیست؟

بنیان برنامۀ هسته‌ای صلح‌آمیز ایران در سال 1335 (1956 میلادی) گذاشته شد. در این سال، به دنبال امضای موافقت‌نامۀ همکاری بین دولت ایالات متحده آمریکا و دولت ایران راجع به استفاده‌های غیرنظامی از انرژی اتمی، اولین رآکتور تحقیقاتی 5 مگاواتی آب سبک در دانشگاه تهران نصب و راه‌اندازی گردید. پس از تأسیس سازمان انرژی اتمی ایران در سال 1353 (1974 میلادی)، تلاش‌های ایران برای توسعۀ فناوری هسته‌ای و ساخت نیروگاه‌ها گسترش یافت و کشورهای دیگری مانند کانادا، فرانسه، انگلیس و آلمان اقدام به عقد قرارداد‌های هسته‌ای با ایران نمودند. اما با پیروزی انقلاب اسلامی و سرنگونی رژیم سابق، کشورهای غربی برخلاف مقررات و تعهدات بین‌المللی به توقف و لغو قراردادهای معتبر خود با ایران اقدام نمودند.

انقلاب اسلامی سبب تغییرات بنیادین در حکومت و سیاست به ویژه سیاست خارجی ایران گردید. از اینرو دولت نوپای جمهوری اسلامی ایران ایران فرصت داشت تا به واسطۀ تحولات اساسی، در الحاق خود به معاهدات بین‌المللی به ویژه معاهدۀ منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای تجدیدنظر کند. اما جمهوری اسلامی ایران تصمیم گرفت تا بر اساس مواضع اصولی خود در مخالفت با سلاح‌های کشتارجمعی، به عضویت در این معاهده ادامه داده و به معاهده، موافقت نامۀ پادمان و اساسنامۀ آژانس پایبند باقی بماند. جمهوری اسلامی ایران با توجه به تأثیر شگرف علوم و فنون هسته‌ای در مولفه های علمی، اقتصادی و اجتماعی و به طور کلی توسعۀ پایدار، راه خود را در مسیر پرپیچ و خم استفادۀ صلح‌آمیز از این فن آوری باز نمود. آمریکا و هم پیمانان آن که هیچگاه به تعهدات بین‌المللی خود در حوزۀ خلع سلاح و کنترل تسلیحات پایبند نبودند، با طرح اتهامات واهی و به‌کارگیری ابزارهای رسانه‌ای و تبلیغی تلاش نمودند تا برنامۀ هسته‌ای صلح‌آمیز ایران را زیر سؤال ببرند.

این کشورها برای توقف برنامۀ هسته‌ای صلح آمیز ایران به اقدامات سیاسی و غیرقانونی از جمله استفادۀ ابزاری از نهادهای بین‌المللی متوسل شدند. کشورهای غربی و در راس آن‌ها آمریکا با وضع تحریم‌ها و محدودیت‌هایی سعی کردند ملت ایران را از فناوری هسته‌ای محروم کنند، غافل از این که این تحریم‌ها جمهوری اسلامی ایران را به سمت استقلال و خودکفایی در این عرصه سوق داده است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و سرنگونی رژیم شاه، جمهوری اسلامی ایران تصمیم گرفت همچنان به عضویت و پایبندی خود به NPT، موافقت نامۀ پادمان و اساسنامۀ آژانس ادامه دهد. با وجود این حسن نیت، سرنوشت خوبی در انتظار قراردادهای هسته‌ای ایران نبود. با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، کشورهای غربی اجرای موافقت‌نامه‌ها و قراردادهای خود از جمله ساخت نیروگاه بوشهر را به حالت تعلیق درآوردند. شرکت زیمنس، حاضر به تکمیل نیروگاه هسته‌ای بوشهر نشد و سایر کشورهای غربی و آمریکا نیز از انتقال هرگونه تجهیزات و فناوری هسته‌ای به جمهوری اسلامی ایران خودداری کردند. کشورهای طرف قرارداد فناوری صلح آمیز هسته ای ایران در قبل از انقلاب اسلامی مثل آلمان، فرانسه، انگلیس و … نسبت به اجرای قراردادهای منعقده که قانونی و تحت نظارت آژانس بوده و حتی مبالغ آن را نیز دریافت کرده بودند، استنکاف نمودند.

این کشورها حتی از فشار به کشورهای دیگر مثل چین و روسیه که پس از انقلاب اسلامی همکاری های مؤثری را در حوزۀ هسته ای با ایران آغاز نموده بودند، فروگذار نکردند. این موضوع، حاکی از اعمال یک سیاست و استاندارد دوگانه و تبعیض آمیز در عرصۀ جهانی است و مؤید این است که کشورهای مزبور تا زمانی که کشوری در راستای منافع و اهداف آنان حرکت نماید با هیچ مانعی مواجه نخواهد شد. اما با در پیش گرفتن سیاست استقلال سیاسی و اقتصادی و همچنین عدم وابستگی، همین کشورها با بهانه های مختلف از هر نوع همکاری طفره رفته و تعهدات خود را نیز زیرپا می گذارند. این کشورها حتی فراتر از این رفته و در اجرای سیاست استقلال و خودکفایی ملی نیز ایجاد مانع می کنند. در این دوران، کشورهای غربی در چهار حوزه برخلاف تعهدات خود تحت NPT عمل کردند:

    • - عدم اجرای تعهدات خود در قبال ایران و لغو موافقت‌نامه های معتبر و قانونی همکاری هسته ای؛
    • - اعمال فشار به کشورهایی که قصد همکاری با جمهوری اسلامی ایران داشتند؛
    • - عدم همکاری و مشارکت در برنامۀ هسته ای صلح آمیز جمهوری اسلامی ایران برخلاف تعهدات خود تحت NPT؛
    • - ایجاد موانع بر سر راه برنامه های خودکفایی هسته ای جمهوری اسلامی ایران.

این وضعیت، عامل اساسی تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران برای اجرای استراتژی خودکفایی در علوم، فناوری و صنعت هسته ای بود. به ناچار، جمهوری اسلامی ایران ادامه تلاش برای دسترسی به انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای را به تنهایی دنبال نمود و راه دیگری جز تلاش برای نیل به خودکفایی و استقلال در فن آوری پیچیده هسته‌ای برای خود ندید. بنابراین، تلاش ایران جهت دستیابی به فناوری هسته‌ای برای مقاصد صلح‌آمیز ناشی از سیاست مستمری بوده است که دقیقاً براساس محاسبات منافع ملی و اقتصادی کشور و با در نظر داشتن نیازهای آتی توسعه ایران به منابع پایدار انرژی از پنجاه ‌سال پیش انتخاب شده و دنبال شده ‌است.

افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاه‌ها بسته هستند.