چالش‌های معاهده

چالش‌های معاهده

جهان‌شمولی معاهده

اگر چه NPT نسبت به دیگر معاهدات خلع سلاحی و کنترل تسلیحات اعضای بیشتری دارد، نگرانی‌های مداومی در مورد غیر اعضای این معاهده وجود دارد. هند، اولین آزمایش انفجار هسته‌ای خود را در ماه مه 1974 و پنج انفجار هسته‌ای دیگر را در ماه مه 1998 انجام داد. این مسأله موجب شد که پاکستان نیز در پاسخ به این اقدام هند، در ماه مه 1998، 4 آزمایش هسته‌ای انجام دهد. هر دو کشور آشکارا اعلام کرده‌اند که دارای سلاح هسته‌ای بوده و کشور هسته‌ای محسوب می‌شوند. رژیم صهیونیستی اسرائیل نیز بر طبق شواهد و اسناد موجود دارای زرادخانه هسته‌ای بوده و برخی نیز بر این باورند که اسرائیل در سپتامبر 1979 مبادرت به انجام یک آزمایش پنهان در آتلانتیک جنوبی نموده است.[2]

از طرف دیگر، بسیاری از کشورهایی که دارای سلاح هسته‌ای بودند، ظاهراً از این گزینه دست کشیده و رسماً بعنوان یک کشور غیر هسته‌ای به NPT پیوسته‌اند. بلاروس، قزاقستان و اوکراین که تا 31 دسامبر 1991 جزئی از شوروی سابق به شمار می‌رفتند، در 1992 موافقت کردند که سلاح‌های هسته‌ای مستقر در قلمرو خود را تحویل (روسیه) داده وبه NPT ملحق شوند. آفریقای جنوبی، 6 سلاح هسته‌ای خود را نابود کرد و در سال 1991 به NPT پیوست. آرژانتین و برزیل که برنامه‌های فعال سلاح هسته‌ای داشتند، در سال 1995 و 1998 به NPT پیوستند و ظاهراً برنامه‌های توسعه خود را متوقف کردند.

خارج بودن هند، پاکستان و رژیم صهیونیستی اسرائیل از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، جهان شمولی این معاهده را با چالش جدی مواجه نموده است.

 پایبندی به معاهده

کشورهای دارنده سلاح هسته ای به تعهدات خود تحت معاهده پایبند نیستند و به جای اقدام درجهت خلع سلاح، به گسترش عمودی و افقی این سلاح ها ادامه داده و از طرف دیگر با کمک به برخی کشورها و رژیم ها، سبب اشاعه این سلاح ها شده اند. متاسفانه آژانس بین المللی انرژی اتمی مکانیسمی برای راستی آزمایی تعهدات این کشورها نمی باشد.

 دورنمای خلع سلاح هسته‌ای

کشورهای دارای سلاح هسته‌ای مدت‌ها دریافته‌اند که NPT یک معامله نامتقارن است که تعهدات خاص و قابل اجرایی را به کشورهای فاقد سلاح هسته‌ای تحمیل می‌کند، در حالیکه کشورهای دارای سلاح هسته‌ای را ملزم به انجام تعهدات مبهم و عمومی برای مذاکره با حسن نیت خلع سلاح هسته‌ای می‌کند. کنفرانس‌های بازنگری 1995 و 2000 NPT قاطعانه این دیدگاه را رد کردند. هم اکنون، NPT تعهدات متقارنی دارد و ماده 6 تعهدی است که باید مطابق با معیارهای شفاف‌سازی، نظارت و برگشت ناپذیری همراه با اقدامات خاصی که در موافقت‌نامه‌های الزام‌آور حقوقی مقرر می‌شوند، برآورد شود. کشورهای دارای سلاح هسته‌ای مخصوصا ایالات متحده نه تنها به خاطر فقدان پیشرفت در حوزه‌های خاص، بلکه به دلیل شکست در گنجاندن خلع سلاح در برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌های ملی مربوط به سلاح‌های هسته‌ای خود به تعهدات خلع سلاحی NPT پایبند نیستند.

 



[1] این مطلب از این منبع اخذ شده است: آشنایی با معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای و پروتکل الحاقی، کاظم غریب آبادی، انتشارات موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران، 1383.
[2]- http://cnsdi.miis.edu/npt/npt-6/challeng.htm :npt current challenges

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>