واژه‌های مربوط به توصیف فعالیت‌های هسته‌ای کشورها

واژه‌های مربوط به توصیف فعالیت‌های هسته‌ای کشورها

اگر بخواهیم کشورها را از نظر هسته ای تقسیم بندی کنیم، به طور کلی به دو دستۀ «کشورهای دارای سلاح هسته ای» و«کشورهای فاقد سلاح هسته ای» قابل تقسیم هستند.

کشورهای دارای سلاح هسته ای (Nuclear Weapon States با NWS)

این کشورها، به سه دسته تقسیم می شوند:

  • کشورهای دارای سلاح هسته ای رسمی یاRecognized Nuclear Weapon States: کشورهایی هستند که برطبق بند 3 مادۀ 9 NPT، تا قبل از اول ژانویۀ 1967 به ساخت و انفجار (آزمایش) سلاح هسته ای اقدام کرده اند. از این منظر، این تعریف شامل پنج کشور آمریکا، روسیه، چین، فرانسه و انگلیس می گردد. بر طبق NPT، سلاح های هسته ای این کشورها قانونی قلمداد شده است، اما برطبق ماده 6 این معاهده باید در جهت توقف مسابقه سلاح های هسته ای و همچنین خلع سلاح هسته ای، اقدام کنند.
  • کشورهای دارای سلاح هسته ای غیررسمی یاNon Recognized Nuclear Weapon States: این کشورها یا رژیم ها دارای سلاح هسته ای می باشند، اما در طبقۀ رسمی قرار نمی گیرند و از این جهت، اقدام آنان برای هسته ای شدن غیرقانونی است. هند، پاکستان، کرۀ شمالی و رژیم صهیونیستی اسرائیل در این زمره قرار دارند.لازم به توضیح است که هند و پاکستان تا قبل از انجام آزمایش های هسته ای در سال 1998، جزو کشورهای درآستانهبودند. البته،  هند در سال 1974 نیز مبادرت به آزمایش انفجاری هسته ای نمود که بنابر اعلام مسئولین این کشور، این آزمایش یک آزمایش صلح آمیز هسته ای بوده است. کرۀ شمالی نیز تا قبل از اعلام رسمی این کشور مبنی بر دارا بودن سلاح هسته ای در فوریۀ 2005‍‍، در لیست کشورهای درآستانه قرار داشت. اما با آزمایش هسته ای خود در 9 اکتبر 2006، در لیست کشورهای هسته ای غیررسمی قرار گرفت. از رژیم صهیونیستی اسرائیل نیز به عنوان یک رژیم دارای ابهام      هسته ای یاد می شد، اما با اعلام رسمی اولمرت، این رژیم نیز هر چند که هنوز رسماً آزمایش انفجاری هسته ای انجام نداده است، اما در لیست هسته ای غیررسمی قرار می گیرد. گفته    می شود که آمریکا آزمایشات مربوط به سلاح های هسته ای رژیم اسرائیل را انجام می دهد.
  • کشورهای دارای وضعیت ابهام هسته ای یاAmbiguous Nuclear Weapon States:این وضعیت، شامل کشور یا رژیمی می شود که برابر اسناد و شواهد متقن دارای سلاح هسته ای است، اما مقامات یا مسئولین آن به طور رسمی اعلام وضعیت سلاح هسته ای نکرده اند و از طرف دیگر به انکار این وضعیت نیز نپرداخته اند. در عین حال، هیچ آزمایش انفجاری هسته ای نیز انجام نداده اند. رژیم صهیونیستی اسرائیل، تا قبل از اظهارات اولمرت نمونۀ بارزی از این وضعیت بود. البته، اعتقاد بر این است که که امور مربوط به اتکاپذیری و قابل اطمینان بودن و میزان قدرت سلاح های هسته ای اسرائیل که حتماً باید با آزمایش انفجاری تعیین شود، توسط آمریکا انجام شده است. ضمن این که، رسیدن به این هدف از طریق سیستم های شبیه سازی کامپیوتری نیز میسر است. برای کشوری هم که رسماً اعلام کرده باشد دارای سلاح هسته ای است ولی به آزمایش انفجاری هسته ای اقدام نکرده باشد، با توجه به سوابق این کشور در فعالیت های هسته ای و عضویت یا عدم عضویت در معاهدات مربوط به عدم اشاعه، می توان وضعیت ابهام هسته ای قائل شد. کرۀ شمالی از فوریۀ 2005 که رسماً اعلام کرد دارای سلاح هسته ای است، تا انجام آزمایش هسته ای خود در 9 اکتبر 2006 دارای این وضعیت بود.

کشورهای فاقد سلاح هسته ای (Non Nuclear Weapon States یا NNWS)

این کشورها نیز به سه دسته تقسیم می شوند:

  • کشورهای درآستانۀ هسته ای یا Nuclear Threshold States:به کشوری درآستانه گفته می شود که ظرفیت آن را دارد که درصورت تصمیم، درمدت زمان کوتاهی به ساخت سلاح هسته ای بپردازد. از این منظر، یک کشور درآستانه حداقل این ویژگی ها را دارد: دارای فناوری کامل هسته ای (غنی سازی اورانیوم شامل غنای بالا، بازفراوری و تولید پلوتونیوم) با ظرفیت مناسب تولیدی و همچنین ذخیرۀ کافی از پلوتونیوم و اورانیوم غنی شدۀ سطح بالا باشد، به گونه ای که درصورت تصمیم برای ساخت بمب اتمی بتواند در مدت زمان کوتاهی (که کمتر از یک سال می باشد) چند بمب تولید نماید. کشورهایی مانند ژاپن، آلمان، هلند، برزیل و آرژانتین نمونۀ بارزی از این مقوله هستند.
  • کشورهای دارای توانمندی هسته ای یاNuclear Capable States:به کشورهایی اطلاق می شود که دارای سطحی از فناوری هسته ای (نیروگاه هسته ای یا رآکتور تحقیقاتی هسته ای) می باشند. این دسته از کشورها درواقع، فاقد تأسیسات بازفراوری و یا تولید اورانیوم با غنای بالا         می باشند. جمهوری اسلامی ایران، در این دسته از کشورها قرار می گیرد. جمهوری اسلامی ایران، یک کشور دارای توانمندی هسته ای است که نه برنامه ای برای ساخت سلاح هسته ای دارد و نه تصمیم، قصد و نیت آن را داشته یا ابراز کرده است.
  • کشورهای غیر هسته ای یا Non Nuclear Capable States:به سایر کشورهایی گفته می شود که در هیچ یک از مقوله های فوق الذکر قرار ندارند.


[1] این مطلب از این منبع اخذ شده است: برنامه هسته ای ایران: واقعیت های هسته ای، کاظم غریب آبادی، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، پائیز 1387.

دیدگاه‌ها بسته هستند.