توسعه هسته‌ای

توسعه هسته‌ای

گسترش کمی و کیفی فعالیت های هسته ای تحت عنوان “توسعۀ هسته ای” شناخته می شود. وجود تحقیقات در حوزه های گوناگون علوم هسته ای، وجود دپارتمان‌ها و گروه های مختلف در دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی، وجود دانشجویان و کارشناسان در حوزه های مختلف این علوم، و همچنین وجود تأسیسات و تجهیزات هسته ای از جمله ملاک ها و معیارهای پیشرفته بودن یک کشور در علوم و فنون هسته ای می باشند.
نکته مهم دیگر، تمایز بین فناوری و صنعت است. قلمرو فناوری، یک قلمرو عمدتاً نرم افزاری است که از تسلط کامل بر علوم محض آغاز شده و با کاربردی کردن آن‌ها و مرتبط ساختن آن‌ها با یکدیگر در نهایت به ساخت یک وسیله یا یک ماده در اندازه های آزمایشگاهی و در صورت لزوم در اندازه های نیمه صنعتی منتهی می گردد. در صورتی که قلمرو صنعت یک قلمرو سخت افزاری است که به نمایش عینی علوم و فن آوری و تولید فراورده آن‌ها می پردازد. یک کشور می تواند واجد فناوری باشد ولی در عین حال به صنعت آن نپردازد، زیرا عوامل مؤثر بر تبدیل فناوری به صنعت را باید در ویژگی ها و زیربناهای اقتصادی، صنعتی، اجتماعی و حتی فرهنگی جستجو نمود. از طرف دیگر، چنانچه یک کشور واجد یک صنعت باشد، این امر بدان مفهوم نخواهد بود که فن آوری آن را هم داراست. صنعت مونتاژ، نمونه بارز چنین رهیافتی است.
از این نقطه نظر، زمانی می توان یک کشور را توسعه یافتۀ هسته ای دانست که هم فناوری و هم صنعت هسته ای را دارا باشد. همچنین باید بین دو مفهوم تولید و استفاده نیز تمایز قائل شد. بدیهی است قلمرو تولید علم، فناوری و یا ایجاد صنعت با قلمرو استفاده از علم، فناوری و صنعت متفاوت است. توسعه یافتگی هسته ای زمانی حاصل می شود که یک کشور در تولید علم، فناوری و صنعت قدم بردارد، نه این که تنها استفاده کننده آن‌ها باشد.[2]
با توجه به موارد مذکور، کشورهای توسعه یافتۀ هسته ای که در دو بعد سخت افزاری و نرم افزاری هسته ای پیشرفت کرده اند، بسیار اندک می باشند. جمهوری اسلامی ایران با برنامه ریزی گسترده توانسته است در هر دو بعد سخت افزاری و نرم افزاری هسته ای پیشرفت نماید و در این زمینه دستاوردهای سترگی حاصل شده است.

[1] این مطلب از این منبع اخذ شده است: برنامه هسته ای ایران: واقعیت های اساسی، کاظم غریب آبادی، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه،‌ 1387.
[2]- پروتکل الحاقی و راهبرد جمهوری اسلامی ایران، مرکز تحقیقات استراتژیک، زمستان 1386، صص 406-404.

دیدگاه‌ها بسته هستند.