گزارش شورای اطلاعات ملی آمریکا

گزارش شورای اطلاعات ملی آمریکا

با مشخص شدن نتایج رو به پیشرفت همکاری های ایران و آژانس در حل و فصل موضوعات باقی مانده، شورای اطلاعات ملی آمریکا درچارچوب برآوردهای اطلاعات ملی گزارشی را تحت عنوان “ایران: نیات هسته‌ای و توانمندی ها” در نوامبر 2007 تهیه کرد. این گزارش نیز مؤید این است که مطالعات ادعایی و ادعاها درخصوص برنامه نظامی هسته ای در ایران بر مبنای یکسری اطلاعات دروغین و انحرافی شکل گرفته است. این گزارش به موارد بسیار مهمی اشاره می کند که تأمل در آن‌ها حاکی از سیاست زدگی و عدم توجه به واقعیات در تصمیم گیری های استراتژیک و سیاست خارجی آمریکا می باشد. شورای اطلاعات ملی یکی از اعضای شانزده گانه جامعۀ اطلاعاتی آمریکا (شامل سیا) می باشد که رئیس اطلاعات ملی، به عنوان رئیس جامعه اطلاعاتی و مشاور رئیس جمهور آمریکا نیز محسوب می شود. در تهیۀ برآوردهای اطلاعاتی نیز نهادهای عضو جامعۀ اطلاعاتی مستقیماً نظر خود را ارائه می کنند و گزارش با اجماع آن‌ها تهیه می شود. این گزارش به ارائۀ هشت ارزیابی از فعالیت‌های هسته‌ای ایران    می پردازد و معتقد است که ایران در حال حاضر برنامۀ هسته‌ای نظامی ندارد. انتشار این گزارش می تواند دلائل مختلفی به شرح زیر داشته باشد:

-      تلاش‌های بوش و تیم او جهت تأثیرگذاری بر متن گزارش:بوش در موضع گیری رسمی خود درمورد این گزارش گفت که فقط یک هفته قبل از این گزارش مطلع شده است. این در حالی است که سخنگوی کاخ سفید اعلام کرده بود مک کانل (رئیس شورای اطلاعات ملی و جامعۀ اطلاعاتی و مشاور بوش) در ماه اوت 2007 (بیش از سه ماه قبل از انتشار گزارش) به بوش اطلاع داده بود که ایران برنامۀ هسته‌ای نظامی ندارد. البته، سیمون هرش نیز اظهار کرده بود که بوش از یک سال قبل از این ارزیابی اطلاعاتی خبر داشته است. اما چرا این گزارش زودتر منتشر نشد؟ بوش و تیم وی سعی کردند تا آخرین دقائق ممکن انتشار گزارش را به تأخیر بیندازند و تنها وقتی به انتشار آن تن دادند که ناگزیر از آن شدند. دولت بوش سعی داشت با تأخیر در انتشار گزارش بر آن تأثیرگذاری نماید و با تعدیل متن به نفع نظرات جمهوری خواهان،‌ زمان بیشتری نیز برای افزایش فشارها علیه ایران بخرد.

-       سیاست ایستادگی و اعمال حقوق:نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه داشت اینست که سیاست ایران درخصوص کوتاه نیامدن از حقوق هسته‌ای خود، سیاستی درست بوده است. عمل به تعهدات،‌ استیفا و اعمال حقوق، کوتاه نیامدن دربرابر زیاده خواهی های چند کشور معدود سیاستی است که جواب داده است. این سیاست سبب شده است ماهیت صلح‌آمیز برنامۀ هسته‌ای ایران بر جهان آشکار شود. از آژانس گرفته تا آمریکا که مهم ترین مخالف برنامۀ هسته‌ای ایران است، اذعان دارند که برنامۀ هسته‌ای ایران هیچ انحرافی ندارد. گزارش سازمان های اطلاعاتی آمریکا به صراحت اعلام می کند که رفتار هسته‌ای ایران در مسیر درستی است. این گزارش اگرچه به ظاهر برای حل مشکلات دولت آمریکا و عبوردادن آن از بن بست است، اما در حقیقت اعلام سربلندی ملت ایران در موضوع هسته‌ای در مقابل همه قدرت های جهانی است. این گزارش تیر خلاص به کسانی بود که با بهانۀ دروغ سلاح هسته‌ای چند سال فضای دنیا را پر از تهدید و دروغ کردند. امروز بر همگان آشکار شده است که فعالیت‌های هسته‌ای ایران صلح‌آمیز بوده، اما آمریکا به خاطر غرور خود حاضر به اعتراف به اشتباه و شکست خود نیست و به صورت غیر مستقیم اعلام می‌کند اشتباه از سازمان‌های اطلاعاتی آن بوده است.

-      تأثیر تفاهمات ایران و آژانس (مدالیتی) درخصوص حل و فصل موضوعات باقی مانده:یکی از مسائلی که آمریکایی‌ها را دچار مشکل کرد، همکاری ایران با آژانس در چارچوب مدالیتی بود. فرایند حل و فصل موضوعات باقی مانده اثبات کرد که گذشتۀ هسته‌ای ایران نیز همانند فعالیت‌های حال آن شفاف بوده و فقط تحت تأثیر فشارهای سیاسی آمریکا و چند کشور غربی بود که موضوع هسته‌ای ایران به شورای امنیت رفت. آمریکا به علت نگرانی و ترس از هرچه بیشتر آشکار شدن واقعیت فعالیت‌های هسته‌ای ایران، به ناچار چنین گزارشی را منتشر نمود.

-      مشکلات داخلی و بین‌المللی آمریکا و بی اعتمادی فراگیر نسبت به دولت بوش:اشتباهات آمریکا در گذشته خصوصاً در رابطه با تجاوز به عراق که سبب شد نهادهای اطلاعاتی تحت نظارت و حساسیت بیشتری قرار گیرند و بی اعتمادی بین‌المللی را نیز نسبت به آمریکا برانگیخت، درگیری و مشکلات بسیار آمریکا در عراق و افغانستان، نزدیکی به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، بی اعتمادی بخش قابل توجهی از مردم و نیروهای سیاسی آمریکا به بوش و تیم وی از جمله دلائل دیگری هستند که موجب انتشار گزارش اطلاعاتی شدند.
-      عدم امکان جلوگیری از درز مفاد گزارش:با توجه به یافته های مهم این گزارش درخصوص صلح‌آمیز بودن برنامۀ هسته‌ای ایران و با توجه به سوابق قبلی، دلائل کافی مبنی بر امکان درز مفاد این گزارش به بیرون وجود داشت. بوش نمی توانست چنین گزارشی که عملاً تعیین کننده صحت یا نادرستی اظهارات یا سیاست‌های یکی از دو حزب مهم سیاسی داخلی این کشور است و توسط نهادهایی تهیه شده که افرادی با گرایشات سیاسی از هر دو حزب در آن حضور و نفوذ دارند را برای مدتی طولانی محرمانه نگه دارد.
-      اختلاف نظرها و نگرش های متفاوت دمکرات ها و جمهوری خواهان و بهره‌برداری از این مسأله در آستانۀ انتخابات ریاست جمهوری:یکی دیگر از دلائل انتشار این گزارش در مقطع زمانی خود، می تواند برآمده از مناظرات درونی میان مقامات آمریکایی از دو حزب باشد. دمکرات ها که در بدنۀ نهادهای اطلاعاتی و سایر مناصب دولتی آمریکا حضور دارند، کمتر از بوش و تیم وی از محتوای یافته های نهادهای اطلاعاتی مطلع نبوده اند و لذا، فشار آن ها برای انتشار گزارش به منظور بهره‌برداری های سیاسی خود نیز متصور می باشد.
این گزارش، آثار زیر را به همراه داشته است:
-      اعتراف آمریکا به صلح‌آمیز بودن برنامۀ هسته‌ای ایران:برای اولین بار است که جامعۀ اطلاعاتی آمریکا از موضع خود برمی گردد و با استناد به اطلاعات و داده های موجود خود اعلام می کند که ایران برنامۀ ساخت سلاح هسته‌ای ندارد و حتی مواد لازم برای ساخت یک عدد بمب هسته‌ای را نیز ندارد و اگر قصد آن را نیز داشته باشد، زودتر از سال 2015 نمی تواند به آن دست پیدا کند. این در حالی است که رئیس جمهور و مقامات جنگ طلب آمریکا با استناد به داده های نهادهای اطلاعاتی خود، تا پیش از این همواره ادعا می کردند که ایران به دنبال سلاح هسته‌ای است و تا تولید آن فاصله بسیار کمی دارد. در ژانویۀ سال 2007 میلادی بود که جان نگروپونته، رئیس اطلاعات ملی و جامعۀ اطلاعاتی آمریکا، به کنگرۀ این کشور گفت “ارزیابی ما این است که تهران مصمم به توسعۀ سلاح‌های هسته‌ای خود است”. در نوامبر همین سال بود که بوش پسر در یک کنفرانس خبری مشترک با سارکوزی گفت “ما درمورد ایران و تمایل به کار مشترک برای متقاعد کردن ایران به دست کشیدن از جاه طلبی های برنامۀ سلاح هسته‌ای خود به خاطر صلح صحبت کردیم”. رئیس جمهور آمریکا، همچنین در یک کنفرانس خبری در 17 اکتبر 2007 گفت “به مردم گفته ام اگر علاقمند هستید که جلوی جنگ جهانی سوم را بگیرید، باید علاقمند باشید که جلوی دستیابی آنان- ایران- به دانش مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای را بگیرید. من معتقدم که آن ها می خواهند ظرفیت و دانش لازم برای ساخت بمب را داشته باشند”. شورای اطلاعات ملی آمریکا در سال 2005 نیز در برآورد اطلاعاتی خود اعلام کرده بود که ایران در حال حاضر مصمم به تولید سلاح هسته‌ای است.
-      تغییر اجباری استراتژی از تهدید به تحریم:از آنجا که آمریکایی ها در پیگیری اهداف خود در حوزۀ تهدید علیه ایران (بنا به دلائل مختلف از جمله عدم توانایی در تهدید ایران) با شکست مواجه شدند و به ناچار گزارش اطلاعاتی را علنی کردند و از مواضع تهدید آمیز خود عقب نشینی کردند، سعی کردند حداقل دو نکتۀ انحرافی را در گزارش بیاورند تا بتوانند با همراهی چند کشور دیگر به مسیر شورای امنیت برای اعمال فشارها و تحریم‌های بیشتر علیه ایران ادامه دهند. نکته اول، اشاره به این مطلب است که ایران برنامۀ سلاح هسته‌ای داشته و در سال 2003 آن را متوقف کرده است. در این خصوص باید گفت که  ایران، در بالاترین سطح مقامات خود همواره اعلام کرده است که برنامۀ هسته‌ای آن دارای ماهیت صلح‌آمیز می باشد و سلاح‌های کشتار جمعی ازجمله سلاح هسته‌ای، هیچ جایگاهی در دکترین دفاعی و امنیتی آن ندارند. مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز همواره در گزارشات خود اعلام کرده است برنامۀ هسته‌ای ایران هیچ انحرافی به سمت مقاصد نظامی نداشته است و از اینرو، همواره مورد شدیدترین حملات مقامات و رسانه های جنگ طلب آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفته است. ایران نه تنها از 2003 تاکنون هیچ برنامه هسته‌ای نظامی نداشته است، بلکه قبل از آن نیز تمامی فعالیت‌های هسته‌ای آن تحت نظارت های کامل آژانس صورت گرفته است. تأییدیه های آژانس مؤید این موضوع است که این بخش از ارزیابی جامعۀ اطلاعاتی آمریکا ارزیابی اشتباهی است که هیچ پایه، اساس و مستنداتی برای آن وجود ندارد و واضح است که آمریکایی ها این ادعا را برای حفظ آبروی خودشان نگهداشته‌اند. نکتۀ انحرافی دوم نیز اشاره به این مطلب است که ایران تحت فشارهای بین‌المللی برنامۀ هسته‌ای خود را متوقف کرده است و برای ادامۀ این توقف نیز این فشارها باید ادامه یابد. برخی مقامات آمریکایی حتی گفته اند که تعلیق فعالیت‌ها توسط ایران در یک مقطع زمانی نیز حاصل این فشارها بوده است. در این خصوص نیز باید گفت آمریکایی‌ها به دنبال توجیه سیاست ماجراجویانه و ناموفق خود در بحث هسته‌ای ایران هستند. ارائۀ این ارزیابی نشان می‌دهد که آمریکایی ها برداشت غلطی از تعلیق کردند، چرا که ایران برای نشان دادن حسن نیت خود و اعتمادسازی تعلیق را پذیرفته بود. طبیعتاً این ترفند نیز جواب نمی‌دهد، چرا که این بخش از گزارش این گونه قابل تحلیل است که آمریکایی ها می‌خواهند از یک فاز خود را نجات داده و در فاز دیگر تقویت کنند.
-      زیر سؤال رفتن اقدامات آمریکا در شورای امنیت و شورای حکام آژانس: این گزارش، ارسال موضوع هسته‌ای ایران به شورای امنیت را دچار اشکال اساسی کرد و برای آمریکایی‌ها بسیار سخت است که در سطح بالا چنین اشتباه بزرگی را مرتکب شوند. پس از انتشار این گزارش،‌ هیچ دلیلی باقی نمی ماند که آمریکا و دو سه کشور اروپایی به لج بازی ها و اقدامات سیاسی خود در شورای امنیت ادامه دهند و آژانس و سایر کشورها نیز باید در مقابل آنان هشیاری لازم را به خرج دهند و خود را اسیر گفته ها و اطلاعات نادرست آن ها نکنند.
-      زیر سؤال رفتن نهادهای اطلاعاتی و به تبع آن اقدامات و سیاست‌های آمریکا: اعتراف به این واقعیت توسط جامعۀ اطلاعاتی آمریکا، شکست بزرگی برای این جامعه و مسئولان جنگ طلب آمریکا می باشد. گزارش جامعۀ اطلاعاتی آمریکا که برای سیاستمداران و حوزه های نظامی و سیاسی نقش آفرین است و جهت دهندۀ مسائلی است که آن ها تحت نظر و مراقبت دارند، به یک باره مجموعۀ ادعاها و تلاش‌هایی را که بخش عمدۀ آن سیاسی و با اهداف سیاسی بود، فروریخت. با ارائۀ اطلاعات دروغ و غیرواقعی توسط همین نهادهای اطلاعاتی بود که آمریکا تصمیم به حمله به عراق گرفت. این نهادها 6 سال قبل برآورد اطلاعاتی را درمورد عراق سرهم بندی کردند که این کشور دارای برنامۀ سلاح‌های کشتار جمعی می باشد. بعداً مشخص شد که تمامی یافته های اصلی این گزارش اشتباه است. براساس همین گزارش های دروغ نهادهای اطلاعاتی بود که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی 5 سال است که انرژی خود را صرف موضوع هسته‌ای ایران کرده است. و باز بر همین اساس بود که آمریکا با همراهی هم پیمانان خود موضوع فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران را به شورای امنیت برد و درخواست تعلیق فعالیت‌های غنی‌سازی را مطرح کرد و علاوه بر صدور قطعنامه های تحریم، ایران را به حملۀ نظامی نیز تهدید کرد. پس از حل و فصل موضوعات باقی مانده، گزارش جامعۀ اطلاعاتی آمریکا دومین مورد اساسی است که ضربۀ بزرگی را به سیاست‌های آمریکا و یکی دو کشور غربی درمورد برنامۀ هسته‌ای ایران وارد می کند.
-      تأیید یافته های آژانس مبنی بر عدم انحراف ایران از فعالیت‌های صلح‌آمیز: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی یک روز پس از انتشار گزارش اطلاعاتی با انتشار یک بیانیۀ خبری از سوی آقای البرادعی گفت: “با دریافت برآورد اطلاعاتی درمورد برنامۀ هسته‌ای ایران، آقای البرادعی به ویژه توجه می کند که این برآورد با اظهارات آژانس در طول چند سال گذشته مبنی بر این که آژانس هیچ مدرک قطعی درخصوص وجود یک برنامۀ سلاح هسته‌ای یا تأسیسات هسته‌ای اظهار نشده در ایران ندارد، مطابقت دارد.”[2] هرچند ایران نیازی به این ندارد که آمریکا و نهادهای اطلاعاتی آن صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های هسته‌ای آن را تایید نمایند، اما باید اذعان کرد که انطباق یافته های آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای با اطلاعاتی که ایران در اختیار آژانس قرار داده است، مهم ترین رخداد مقطع کنونی موضوع هسته ای جمهوری اسلامی ایران است. در مقطع کنونی، صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های هسته‌ای ایران برای جهانیان روشن شده است و بنابر گزارشات مکرر آژانس، فعالیت‌های ایران هیچ گونه انحرافی نداشته است. جمهوری اسلامی ایران به مسیر خود اطمینان دارد و حق ایران در استیفای فناوری هسته‌ای چیزی نیست که از سوی یک کشور خاص داده شود، بلکه این حق برخاسته از عضویت ایران در آژانس و معاهدۀ عدم اشاعه است.
-      ضرورت تجدید نظر در سیاست‌ها و اقدامات آمریکا: زمان آن فرا رسیده است که آمریکا یک تجدید نظر اساسی در سیاست‌های خود به عمل آورد. به مقامات این کشور توصیه می شود که خوی استعماری و امپریالیستی خود را کنار بگذارند و صداقت و عدالت را نه تنها در سیاست خارجی خود، بلکه در سیاست داخلی و رفتار با مردم خود پیشه کنند. آمریکا باید بداند که تمامی امور به میل او پیش نمی رود و این کشور، حاکم بلامنازع در صحنۀ جهانی نیست. این اظهار نظر صریح می تواند یک فرصت برای سردمداران آمریکا تلقی شود و در غیر این صورت، آن ها با توجه به شرایطی که در آن به سر      می برند همچنان راه نادرست خود را ادامه خواهند داد. آمریکایی ها باید درست تصمیم بگیرند و اشتباهات گذشته خود را دربارۀ فعالیت های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران تصحیح کنند.


[1]- برای مطالعۀ بیشتر، مراجعه شود به: ارزیابی گزارش شورای اطلاعات ملی آمریکا، کاظم غریب آبادی، ماهنامۀ مشهری دیپلماتیک، آذرماه 1386. [1] این مطلب نیز از این منبع اخذ شده است: برنامه هسته ای ایران: واقعیت های اساسی، کاظم غریب آبادی، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه،‌ 1387.
[2] - www.iaea.org/newscenter/pressreleases/2007/prn200722.html.

 

دیدگاه‌ها بسته هستند.