بستۀ ۱۴ ژوئن ۲۰۰۸ شش کشور

بستۀ ۱۴ ژوئن ۲۰۰۸ شش کشور

خاویر سولانا، هماهنگ کنندۀ سیاست خارجی اتحادیۀ اروپا به همراه نمایندگان پنج کشور چین، روسیه، فرانسه، انگلیس و آلمان در مورخ 25 خرداد ماه 1387 به تهران سفر کرد تا بستۀ جدید پیشنهادی شش کشور را تحویل ایران دهد.[2] سولانا، در این سفر با وزیر امور خارجه و دبیر شورایعالی امنیت دیدار نمود و نامۀ وزرای امور خارجه شش کشور را نیز به همراه بستۀ پیشنهادی، تحویل نمود. در این بستۀ سه صفحه ای، به محورهایی در حوزه های اقتصادی، هسته ای، سیاسی، انرژی، کشاورزی، محیط زیست، و غیره اشاره شده است. شش کشور در بستۀ خود تصریح کردند که انجام مذاکره در مورد این محورها و شروع مذاکرات اصلی، منوط به تعلیق غنی سازی از سوی ایران خواهد بود. از طرف دیگر، سولانا یک متن غیر رسمی[3] را نیز برای مرحله بندی انجام مذاکرات ارائه نمود. در این متن، مذاکرات به سه مرحلۀ گفتگوهای روشن گرایانه، پیش مذاکرات، و مذاکرات اصلی تقسیم شد که در مرحلۀ دوم انجام فریز و در مرحله سوم نیز انجام تعلیق ضروری محسوب گردید.

سولانا در دیدارهای خود بر عزم شش کشور بر انجام مذاکراتی جامع با ایران تأکید کرد، اما مشخص نکرد که چگونه با وجود تعیین پیش شرط این مذاکرات شکل خواهد گرفت. وی، از طرف دیگر اظهار داشت که در بسته های طرفین نکات اشتراک بسیاری وجود دارد که توجه به آن‌ها به همراه اقدامات اعتمادساز می تواند زمینه ساز شروع مذاکرات باشد. مقامات ایرانی نیز با توجه به بستۀ پیشنهادی ایران، بر عزم دولت و ملت ایران بر مذاکراتی همه جانبه و فراگیر در مورد موضوعات مختلف بدون پیش شرط و به صورت عادلانه و منطقی و همچنینبر امکان پذیر شدن شروع مذاکرات با تکیه بر اشتراکات مفاد بسته های طرفین و نه افتراقات تأکید کردند.
با نگاهی به بسته های قبلی اروپا (5 اوت 2005 و 6 ژوئن 2006) به این نتیجه خواهیم رسید که بستۀ 14 ژوئن 2008 آنان از حیث موضوعات مورد اشاره و مشروط بودن انجام مذاکره، تفاوت چندانی با آن‌ها ندارد. اما از طرف دیگر، با مطالعۀ دقیق بسته ایران مشخص خواهد شد که این بسته با جدیت تهیه شده و موضوعات مهم در حوزه های مختلف را پوشش می دهد. جمهوری اسلامی ایران در بسته خود هیچ امتیازی را طلب نکرده و مذاکره در مورد تمامی محورهای آن را منوط به تحقق شرطی نکرده است، بلکه تمامی ظرفیت های واقعی خود را برای کمک به حل و فصل معضلات و چالش های مهم منطقه ای و بین المللی به کار گرفته است.
در 14 تیر ماه 1387 (4/7/2008)، وزیر امور خارجه طی نامه ای خطاب به وزرای امور خارجۀ شش کشور و سولانا، پاسخ جمهوری اسلامی ایران به نامۀ وزرای امور خارجۀ شش کشور و سولانا را ارائه نمود. در این نامه، بر آمادگی ایران جهت انجام مذاکرات بر مبنای اشتراکات دو بسته تأکید شده است. این پاسخ، توسط سفرای جمهوری اسلامی ایران تحویل گیرندگان آن گردید. دکتر جلیلی، دبیر شورایعالی امنیت ملی نیز در همین روز با سولانا به صورت تلفنی گفتگو کرد و به تشریح رویکرد جمهوری اسلامی ایران به مذاکرات و همچنین پاسخ آن به نامه شش کشور و سولانا پرداخت. در این تماس تلفنی، طرفین توافق کردند که به مذاکرات خود در اواخر تیرماه ادامه دهند.
به دنبال دیپلماسی بسته ها و پاسخ جمهوری اسلامی ایران به نامه وزرای امور خارجۀ شش کشور و سولانا، دکتر جلیلی و سولانا مذاکرات خود را در 29 تیرماه 1387 (19 ژوئیه 2008) در ژنو آغاز کردند. در این مذاکرات نمایندگان شش کشور چین، روسیه، آلمان، انگلیس، فرانسه و آمریکا نیز حضور داشتند. از طرف آمریکا ویلیام برنز، معاون سیاسی وزارت امور خارجۀ این کشور در مذاکرات شرکت کرد. در طول مذاکرات هسته‌ای در 5 سال گذشته، این اولین بار بود که آمریکا در مذاکرات هسته‌ای حضور یافت. این کشور رسماً اعلام کرده بود که فقط درصورت تعلیق فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران، در مذاکرات حاضر خواهد شد. از این رو، بسیاری از رسانه های غربی این اقدام آمریکا را نشانۀ عقب نشینی در برابر ایران تفسیر کردند. جمهوری اسلامی ایران با رویکردی جدی و سازنده در این مذاکرات حاضر شد و حتی یک متن غیررسمی سه مرحله ای را در مورد مسیر پیش برد مذاکرات در این مذاکرات به سولانا ارائه نمود. دبیر شورایعالی امنیت ملی، مذاکرات را سازنده و رو به جلو توصیف کرد و گفت:”مهم این است که مذاکرات سازنده ای داشته باشیم که در برگیرندۀ دیدگاه‌ها و نگرانی های مشترک باشد. مدل ایران مبتنی بر 1+6 می تواند راه گشای حل مشکلات منطقه ای و جهانی باشد. این مذاکرات ادامه می یابد. نگاه ما به ادامۀ مذاکرات و ساختار و نحوه و شکل آن، نگاه اساسی است که می تواند در شکل قوی و محکم ادامه یابد. یک non paper از سوی شش کشور ارائه شده بود، یک non paper هم ما ارائه کردیم که این دو نقاط مشترکی دارند که البته برخی تفاوت دیدگاه‌ها هم وجود دارد. قرار شد در ادامۀ گفتگوها دربارۀ نقاط مشترک و متفاوت بیشتر با هم گفتگو کنیم. ما در مذاکرات با رویکرد مثبت وارد شدیم. ما معتقدیم برای نگرانی های مشترک باید همکاری های مشترک براساس تعهدات دسته جمعی داشته باشیم”.
جمهوری اسلامی ایران گام مثبت و سازنده بعدی خود را در 15 مرداد ماه 1387 (5/8/2008) با ارسال نامۀ دبیر شورایعالی امنیت ملی به خاویر سولانا درخصوص پاسخ ایران به پیشنهادات شش کشور اتخاذ نمود. در این نامه که از طریق نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در بروکسل تحویل دفتر سولانا گردید، آمده است: ”ایران آمادگی دارد تا پاسخ روشن خود به پیشنهاد ارائه شده را همراه با دریافت پاسخ روشن دربارۀ سؤال ها و ابهامات ایران در اولین فرصت ارائه نماید. بدون شک، این شفاف سازی می تواند مسیر مذاکرات را بدون ابهام و با افقی روشن و بدون فوت وقت باز نموده و زمینه را برای پیشرفت در مسیر همکاری ها هموار نماید. درصورتی که این آمادگی در طرف مقابل وجود داشته باشد، می توان مرحلۀ دوم مذاکرات را در اولین فرصت آغاز نمود”.


[1] این مطلب از این منبع اخذ شده است: برنامه هسته ای ایران: واقعیت های اساسی، کاظم غریب آبادی، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه،‌ 1387.
[2]- نه روز قبل از ارائۀ بسته جدید شش کشور، رویداد مهمی اتفاق افتاد. پارلمان اروپا با تصویب قطعنامه ای در 16 خرداد ماه 1387 (5/6/2008) که در مورد گزارش سال 2006 سیاست خارجی و امنیتی مشترک صادر شد، به موضوع هسته ای ایران نیز اشاره و اذعان داشت: از همۀ اعضای شورای امنیت می خواهد موضوع هسته ای ایران را به آژانس بین المللی انرژی اتمی برگردانند و مذاکرات بدون پیش شرط را آغاز کنند.
[3] - non paper

 

دیدگاه‌ها بسته هستند.