پاسخ ایران به بستۀ ۶ ژوئن ۲۰۰۶

پاسخ ایران به بستۀ ۶ ژوئن ۲۰۰۶

با وجود اینکه طرح 6 ژوئن دارای اشکالات اساسی به ویژه در زمینۀ الزامی کردن تعلیق برای شروع مذاکرات و همچنین عدم اذعان به حق ایران برای غنی‌سازی و چرخۀ سوخت هسته‌ای بود و از سوی دیگر طرف مقابل اقدام به صدور قطعنامه ای نیز در شورای امنیت کرده بود، جمهوری اسلامی ایران براساس حسن نیت خود و طبق زمان بندی اعلام شدۀ قبلی در 31 مرداد 1385 (22 ژولای 2006) به این طرح پاسخ مفصلی داد و نقاط ضعف آن را مشخص و تکمیل کرد.

دبیر وقت شورایعالی امنیت در این رابطه چنین می گوید: “اولین بستۀ پیشنهادی را در سال 85 صادرکردند و گفتند می‌خواهیم مذاکره کنیم. مذاکرات این بار در بروکسل آغاز شد. قرار بر ادامۀ مذاکره با سولانا بود که حادثۀ جنگ 33 روزه رخ داد. در جنگ 33روزه ابتدا فکر می‌کردند کار حزب‌الله را ظرف چند روز تمام می‌کنند. در همان مقطعبود که کسینجر در مقاله‌ای اعلام کرد که در شلوغی اوضاع خاورمیانه یک قطعنامه علیهایران صادر کنید. ما با سولانا و ایوانف به صورت تلفنی مذاکره کردیم که یک مرتبهظرف 24 ساعت قطعنامه صادر شد. آقای سولانا با من تماس گرفت و گفت خراب کارها کار خودرا انجام دادند. این رفتار و وضعیت کشورهای مدعی غربی است. مجدداً کوفی عنان به ایران سفر کرد و درخواست کرد پاسخبستۀ پیشنهادی را بدهیم. با وساطت برخی کشورهای دیگر پاسخ بسته را دادیم، بعد همقرار گذاشتیم. مذاکرات در وین آغاز شد. سپس در آلمان به مجموعه‌ای از مواردی که می‌توانست مبنای توافق اولیه شود رسیدیم. حتی روی کاغذ نوشتیم، اما پس از مدتی بازشیوۀ گذشته‌ مدعیان گفت‌وگو آغاز شد. آقایان دائماً می‌گویند ایران پای میزمذاکره بنشیند، غافل از این که خودشان میز مذاکره را ترک می‌کنند. بعد رفتند به سمتصدور قطعنامه. تصورشان از این کار این بود که ایران عقب‌نشینی می‌کند، اما این گونهنشد و ایران در شرایط جدید قرار گرفت”.[2]
جمهوری اسلامی ایران، در پاسخ خود به موارد متعددی اشاره کرده است که اهم آن‌ها به شرح زیر می باشد:
-      معتقد است در پیشنهاد 6 ژوئن 2006 نکاتی وجود دارد که برای تقویت و توسعۀ رویکرد تعاملی می‌تواند سازنده باشد.
-      پیشنهاد 6 ژوئن 2006 را دارای مبانی و ظرفیت‌های مفید برای توافق جامع و بلندمدت همکاری های دو طرف می داند. با این حال، سؤالات و ابهاماتی را نسبت به تضمین حقوق خود دارد که ضروری است در درون مذاکراتی سازنده، زمینه تفاهم کلی فراهم گردد.
-      برای رفع نگرانی‌های طرفین در درون مذاکرات و روشن شدن ماهیت، ابعاد و چگونگی، سطوح، مدت و عمق موضوعات مطروحه در پیشنهاد از قبیل همکاری واقعی و عملی در توسعۀ برنامه انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز شامل رآکتورهای آب سنگین و آب سبک و اعمال حق ایران در دستیابی به انرژی هسته‌ای شامل چرخه سوخت و ادامۀ تحقیق و توسعۀ غنی‌سازی آمادگی دارد.
-      برای همکاری بلندمدت در زمینه‌های امنیتی، اقتصادی، سیاسی و انرژی، برای نیل به امنیت پایدار در منطقه و امنیت درازمدت انرژی آمادگی دارد.
-      جمهوری اسلامی ایران ایدۀ محوری طرح را می پذیرد و همان گونه که همواره اعلام کرده است، دستیابی به تفاهم درون یک فرآیند مذاکراتی جامع به‌منظور حل‌و‌فصل اختلافات و دستیابی به زمینه ها و مبانی توسعۀ روابط و همکاری های همه جانبه و متقابل را تنها مسیر صحیح برخورد با این گونه مسائل دانسته و از آن استقبال می کند.
-      انتخاب فرآیند مذاکره به‌عنوان روش حصول توافق و حل مسئله باید بر زمینه ای از اعتماد اولیه بنا شود. این موضوع، مستلزم مباحث و توافقاتی جامع است که طرح پیشنهادی توجه چندانی به آن نکرده است.
-       جمهوری اسلامی ایران بر‌اساس تجارب و شواهد نسبت به صداقت حداقل بعضی از اعضای 1+5 در اعلام اراده برقراری روابط همه جانبه و مناسبات همکارانه بر‌اساس احترام متقابل به شدت ظنین بوده و معتقد است این دولت‌ها باید تضمین‌ها، تعهدات و علامت هایی را ارائه کنند که نشان دهد در رویۀ گذشته خود تجدیدنظر کرده و دنبال محدود سازی ایران و یا کسب بهانه برای اقدامات خصمانه نیستند.
-       در مورد تضمین‌های کافی نسبت به تعهدات و غیر‌قابل برگشت بودن آن‌ها، بحثی مطرح نشده‌است. این تضمین‌ها به‌ویژه در مورد دسترسی به فن‌آوری هسته‌ای و تجهیزات پیشرفتۀ هسته‌ای، ساخت و تکمیل نیروگاه‌ها، سوخت و انتقال دانش و فن‌آوری پیشرفته‌ ضروری و تعیین کننده است.
-       اصولاً، فرآیند مذاکره باید نقش پشتیبانی و تسهیل کنندگی برای فرآیند تعامل ایران و آژانس داشته باشد که فرآیند و مکانیسم اصلی حل‌و‌فصل مسئله است.
-       بر جنبۀ متقابل موضوعات تأکید دارد، یعنی در هریک از محورها دوطرف با اقدامات متقابل و مساعی مشترک باید در جهت پیشبرد کار تلاش نمایند. توازن مطالبات و اقدامات با هم و بین دوطرف، مسألۀ اساسی است.
-       تأکید می کند که حل مسائل و تفاهم سازی وقتی امکان پذیر خواهد بود که همۀ طرف ها مطالبات و اقدامات خود را درچارچوب میثاق های مقبول بین‌المللی به‌ویژه معاهدۀ عدم اشاعه محدود نمایند و هر‌گونه انتظارات و اقدامات فراتر از حدود مذکور فقط بر‌اساس تفاهم و اقناع متقابل و به‌صورت داوطلبانه می‌تواند صورت گیرد.
-       از آنجا که موضوع غنی‌سازی و چرخه سوخت هسته‌ای با کاربرد صلح‌آمیز یکی از موضوعات مورد بحث بوده است، تهیه کنندگان بستۀ پیشنهادی باید روشن کنند آیا معاهدۀ عدم اشاعه را به‌عنوان مبنای تعیین گسترۀ این حق به رسمیت می‌شناسند یا خیر؟ و آیا بر مبنای این پاسخ، فعالیت‌های چرخه سوخت و به‌ویژه غنی‌سازی هسته‌ای با کاربرد صلح‌آمیز را درون این گستره قائلند یا خیر؟
-       اگر قرار باشد مذاکره به‌عنوان روشی برای ایجاد توافق و تفاهم درنظر گرفته شود، ماهیتاً با طرح بحث در شورای امنیت منافات دارد. بنابراین، توقف بحث در شورای امنیت و هر‌گونه روش دیگری که با اصل “حل‌و‌فصل از طریق مذاکره” منافات داشته باشد، امری بدیهی است.
-      این که تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای ایران در طول مذاکرات چه کمکی به شرایط و فضای مذاکره می کند، برای جمهوری اسلامی ایران معلوم نیست. متقابلاً، مشخص است که اصرار طرف مقابل بر این امر از این جهت که تمایلات و رفتار بعضی از طرف ها در محدود سازی و تضعیف جمهوری اسلامی ایران را تداعی می کند، به‌ویژه با یادآوری سوابق مذاکراتی با بعضی از طرف ها و سوابق خصومت آمیز برخی طرف‌های دیگر،‌ مخل شرایط و فضای مناسب برای مذاکره است.گذاشتن پیش‌شرط های یک جانبه برای فرآیندی که قرار است با تفاهم و توافق جلو رود، منطقی به نظر نمی رسد.
در این پاسخ، همچنین به اقدامات متقابل طرفین برای رسیدن به یک توافق برای حل و فصل موضوع اشاره شده است. اما، طرف مقابل از این پاسخ استقبال نکرد و ضمن اصرار بر موضع یک جانبۀ خود مبنی بر ضرورت تعلیق به عنوان پیش شرطی برای شروع مذاکرات، به مسیر غلط خود ادامه داد.


[1] [1] این مطلب از این منبع اخذ شده است: برنامه هسته ای ایران: واقعیت های اساسی، کاظم غریب آبادی، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه،‌ 1387.
[2]- اظهارات رئیس مجلس شورای اسلامی در مراسم سالگرد شبکۀ پرس.تی.وی، همان.

 

دیدگاه‌ها بسته هستند.