موافقت‌نامه بروکسل

موافقت‌نامه بروکسل

چهارماه پس از توافق تهران، شاهد توافق دیگری در بروکسل بین ایران و سه کشور اروپایی هستیم. این موافقت‌نامه که در 4 اسفند ماه 1382 (23 فوریۀ 2004) منعقد شد، به موافقت‌نامۀ بروکسل مشهور شد. در این موافقت‌نامه نیز تعهدات ایران به صورت بسیار شفاف و اجرایی و تعهدات سه کشور اروپایی در قالب موارد کلی و غیر اجرایی مورد اشاره قرار گرفته اند. براساس این موافقت‌نامه، تعهدات ایران به شرح زیر می باشد:

-      ارائۀ اظهارنامه ها برطبق پروتکل الحاقی و راستی آزمایی آن‌ها توسط آژانس.
این تعهد نشان می‌دهد که سه کشور اروپایی به صورت نردبانی در حال بالا بردن سطح خواسته های خود هستند. برابر بیانیۀ تهران، ایران پذیرفت که پروتکل الحاقی را تا قبل از تصویب آن اجراء نماید و برابر این موافقت‌نامه نیز اظهارنامه های تمامی فعالیت‌های هسته‌ای برابر این پروتکل باید به آژانس ارسال شود. این اقدام، حلقۀ تکمیلی نظارت کامل بر فعالیت‌ها و اقدامات گذشته و حال ایران و برنامه های آینده بود که فراتر از الزامات حقوقی موجود ایران صورت می گرفت.
-      تعلیق مونتاژ و آزمایش سانتریفیوژها.
-      تعلیق ساخت داخلی قطعات سانتریفیوژ.
-      اعمال تعلیق فعالیت‌های غنی‌سازی نسبت به تمامی تأسیسات موجود در ایران.
تعهدات ایران همان گونه که در ارزیابی تعهدات طرف اروپایی در بیانیه تهران مورد اشاره قرار گرفت، نشان می‌دهد که آن‌ها به دنبال توقف کامل برنامۀ هسته‌ای ایران در بعد غنی‌سازی بودند.
تعهدات سه کشور اروپایی نیز به شرح زیر می باشد:
-      کار فعال برای شناسایی تلاش‌های ایران در اجلاس ژوئن 2004 شورای حکام به منظور عادی کردن اجرای پادمان‌ها و پروتکل الحاقی در ایران.
در مقایسه با تعهدات وسیع ایران، عادی کردن موضوع هسته‌ای ایران در آژانس می توانست یکی از تعهدات طرف اروپایی باشد. اما، سه کشور در این زمینه حتی تعهد قطعی نیز ندادند و اظهار داشتند که در این خصوص به طور فعال کار خواهند کرد. با این وجود نه تنها موضوع هسته‌ای ایران در اجلاس ژوئن 2004 شورای حکام از دستورکار خارج نشد، بلکه قطعنامۀ شدیداللحنی نیز علیه ایران در این اجلاس تصویب شد. کشورهای غربی و آمریکا، حتی در دو اجلاس بعدی شورای حکام در سال 2004 یعنی سپتامبر و نوامبر نیز علیه ایران قطعنامه صادر کردند. حتی اگر این مورد را به عنوان تعهدی از سوی سه کشور بنگریم، این تعهد در حالی صورت گرفت که تا آن مقطع تمامی فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی در ایران به حالت تعیق درآمده بود و پروتکل الحاقی نیز در حال اجراء بود. لذا، اساساً باقی ماندن موضوع هسته‌ای ایران در دستورکار شورای حکام هیچ ضرورت و منطقی نداشت که بخواهند آن را به عنوان یک امتیاز محسوب کرده و به ایران بفروشند.
پس از صدور قطعنامۀ ژوئن 2004، دبیر وقت شورایعالی امنیت ملی طی مصاحبه ای اعلام کرد: “تعهد ایران در تهران برای بحث غنی‌سازی، کوتاه مدت و داوطلبانه بود. تعهد ما این بود که غنی‌سازی نکنیم، هنوز هم نمی خواهیم غنی‌سازی انجام دهیم و گاز به سانتریفیوژ وارد کنیم. در بروکسل ما دامنۀ تعلیق را گسترش دادیم و قطعه سازی را متوقف کردیم، اما تعهدی که در بروکسل به اروپا دادیم از نظر ما تمام شده است. در بروکسل قرار بود که ایران دامنۀ تعلیق غنی‌سازی را گسترش دهد و اروپا نیز پرونده را ببندد، اما چون اروپا عمل نکرد ما هم متعهد نیستیم.”[2]
-      اعتقاد به این که اجرای تعهدات ایران، به تقویت فرایند رابطه سازی بین اتحادیه اروپا و ایران کمک خواهد کرد و راه گفتگو با ایران را که از دوماه بعد و با هدف توافق در مورد تضمین های درازمدت مربوط به برنامۀ تولید نیروی هسته‌ای ایران صورت می پذیرد، مهیا خواهد کرد.


[1] این مطلب از این منبع اخذ شده است: برنامه هسته ای ایران: واقعیت های اساسی، کاظم غریب آبادی، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه،‌ 1387.
[2]- خبرگزاری مهر، کنفرانس مطبوعاتی دکتر حسن روحانی، 30/3/1383.

 

دیدگاه‌ها بسته هستند.